Vạch kẻ mờ sau một mùa mưa hiếm khi là lỗi tay nghề thợ — phần lớn là chọn sai gốc sơn cho bề mặt và sai thời gian khô so với thời gian được phép đóng đường. Danh mục này gom 46 mã sơn phản quang dùng cho vạch kẻ đường bộ, ô đỗ, lối đi bộ trong nhà xưởng và hầm gửi xe, chia theo gốc sơn và quy cách thùng để bên thi công tính đúng khối lượng ngay từ khâu dự trù.

Bốn dòng sơn trong kho và cách phân biệt

Trục phân loại của nhóm hàng này không phải kích thước hay kiểu lắp như các thiết bị khác, mà là gốc nhựa — thứ quyết định sơn bám được lên bề mặt nào, khô trong bao lâu và chịu được bao nhiêu lượt bánh xe.

• Sơn dẻo nhiệt (nhiệt dẻo, TPS) — dạng bột, nấu chảy rồi rải lên mặt đường, tạo màng dày. Mã tiêu biểu là sơn phản quang giao thông nhiệt dẻo TPS, đóng bao 25 kg, có màu trắng và vàng, thi công không cần lớp sơn lót. Đây là dòng dùng cho vạch tim đường và vạch phân làn trên tuyến có lưu lượng xe nặng.
• Sơn gốc dầu (thermoplastic acrylic) — dạng lỏng, quét hoặc phun. Sơn phản quang Nippon màu vàng thùng 5 lít thuộc nhóm này, tỷ trọng 1,37 ± 0,05, hàm lượng rắn 42 ± 2% theo thể tích, bề mặt mờ. Nhà sản xuất khuyến nghị thi công tối thiểu 2 lớp bằng cọ, con lăn hoặc súng phun.
• Sơn gốc nhựa acrylic kháng dung môi — sơn Joway kẻ đường bền màu có hàm lượng rắn tối thiểu 50%, pha loãng không quá 5% theo khối lượng, khô tối đa 15 phút, kháng nước, kiềm và xăng dầu. Dòng này hợp với bãi đậu xe và cầu cảng — nơi mặt nền thường xuyên dính dầu.
• Sơn phản quang chống thấm — nhóm mã cho bề mặt hay đọng nước, hạn chế bong tróc và phồng rộp khi phơi ngoài trời.

Kho có các thương hiệu Nippon, Durgo, Joton/Joway, Jymec, Kova, SIC và Suposhield. Cùng dòng gốc dầu nhưng mỗi hãng công bố bộ thông số riêng, nên đặt lại lô sau phải ghi đúng mã sản phẩm, không chỉ ghi tên hãng.

Chọn đúng: bốn tiêu chí có số liệu

1. Độ phát sáng đi theo màu, không đi theo hãng. Ở nhóm sơn gốc dầu, các mã trong kho công bố cùng một bộ số: màu trắng 75%, màu vàng 50%, màu đỏ 12%. Vạch cần nhìn rõ nhất từ xa thì chọn trắng; vàng dành cho vạch tim đường và vạch cấm; đỏ chỉ nên dùng làm vạch cảnh báo cục bộ vì độ phát sáng thấp hơn hẳn.

2. Thời gian khô quyết định lịch đóng đường. Nhóm sơn gốc dầu trong kho công bố khô bề mặt hơn 10 phút, khô hoàn toàn trong vòng 12 giờ, và phải chờ tối thiểu 2 giờ mới sơn được lớp kế tiếp. Sơn Durgo chính hãng công bố mốc khác: khô bề mặt 15–30 phút, chịu được đi lại sau 2–4 giờ, khô hoàn toàn sau 24 giờ. Chênh lệch này đủ để làm lệch một ca thi công đêm.

3. Bề mặt thi công. Bê tông và nhựa đường hút sơn khác nhau, mặt kim loại lại khác nữa. Sơn Durgo công bố bám dính trên cả ba; dòng dẻo nhiệt TPS bám bằng cơ chế thẩm thấu vào khe hở và lỗ rỗng mặt đường nên hợp với nhựa đường và bê tông nhám hơn bề mặt đã đánh bóng. Bề mặt phải sạch bụi, sạch dầu mỡ và khô ráo — bỏ bước này thì mọi thông số bám dính đều vô nghĩa.

4. Số lớp và tỷ lệ pha. Hầu hết mã trong danh mục khuyến nghị 2 lớp: lớp nền và lớp phủ. Pha loãng vượt tỷ lệ ghi trên bao bì làm giảm độ phủ và độ bám — với dòng acrylic, mức trần là 5% theo khối lượng.

Quy cách đóng gói và cách tính lượng đặt

Kho có các quy cách: thùng 1 kg, 5 kg, 10 kg, 20 kg cho dòng lỏng, thùng 5 lít cho một số mã Nippon, bao 25 kg cho dòng dẻo nhiệt TPS. Khi đặt cần xác nhận cùng lúc màu, khối lượng thùng và phương pháp thi công dự kiến (cọ, con lăn hay súng phun) — ba yếu tố này quyết định số thùng cho mỗi mét dài vạch.

Định mức phủ trên mỗi mét vuông không đồng nhất giữa các mã và phụ thuộc độ nhám mặt đường. Không nên lấy định mức của lô cũ áp cho lô mới. Gửi diện tích hoặc tổng mét dài vạch kèm chiều rộng vạch, bộ phận kỹ thuật sẽ tính lại theo đúng mã sơn và xác nhận định mức của lô hàng hiện có.

Nhiệt độ lưu kho khuyến nghị cho dòng dẻo nhiệt là 10–50°C, tốt nhất 20–30°C, tránh nắng trực tiếp và xa nguồn nhiệt. Một mã trong danh mục công bố bảo hành 18 tháng, độ phát sáng ≥ 50%, độ bền nhiệt ≥ 45%.

Tiêu chuẩn áp dụng

Trong danh mục này, mã sơn dẻo nhiệt TPS công bố chất lượng đạt TCVN 8791:2011. Đây là công bố của chính sản phẩm đó, không phải cam kết chung cho cả 46 mã. Các mã còn lại không công bố số hiệu tiêu chuẩn cụ thể; hồ sơ thầu cần chứng từ tiêu chuẩn thì nêu rõ yêu cầu từ đầu để chúng tôi xác nhận mã nào đáp ứng trước khi báo giá.

Ứng dụng theo loại công trình

Nhà thầu thi công đường bộ. Nhóm này cần dòng dẻo nhiệt cho vạch tim và vạch phân làn trên tuyến có xe tải nặng, và cần biết trước thời gian khô để bố trí ca đêm. Với gói thầu lớn, thông tin quan trọng nhất là số bao có sẵn trong kho, tiến độ giao bổ sung và chứng từ tiêu chuẩn cho hồ sơ nghiệm thu. Vạch sơn thường đi kèm đinh phản quang giao thông ở đoạn cong và đoạn có tầm nhìn hạn chế — đặt chung một đơn giúp đồng bộ tiến độ.

Ban quản lý khu công nghiệp và nhà máy. Kẻ lối đi bộ, ô đỗ xe nâng và vạch cảnh báo trên nền xưởng thường phải làm ngoài giờ sản xuất, nên dòng khô nhanh trong 15 phút là lựa chọn hợp lý hơn dòng cần 12 giờ. Nền xưởng hay dính dầu máy thì ưu tiên dòng acrylic kháng xăng dầu. Chi phí vòng đời ở đây tính bằng số lần phải dừng dây chuyền để sơn lại, không phải bằng giá mỗi thùng.

Ban quản lý toà nhà, chung cư và bãi xe. Nhu cầu thường là kẻ lại ô đỗ, vạch mũi tên chỉ hướng và vạch cảnh báo chân cột hầm. Diện tích nhỏ, không khoan phá — quy cách thùng 1 kg và 5 kg vừa đủ một đợt bảo trì, không tồn kho thừa. Hầm gửi xe thiếu sáng nên chọn màu trắng cho độ phát sáng cao nhất, kết hợp dải phân cách ở lối ra vào nếu cần tách chiều xe.

Câu hỏi thường gặp

Sơn phản quang có khác màng phản quang không? Khác hẳn. Sơn ở dạng lỏng hoặc bột, thi công bằng quét, lăn, phun hoặc rải nóng. Màng phản quang là vật liệu dán, dùng cho mặt biển báo. Hai thứ không thay thế cho nhau.

Sơn một lớp có được không? Các mã trong danh mục đều khuyến nghị tối thiểu 2 lớp. Lớp thứ nhất tạo độ bám, lớp thứ hai mới cho độ phát sáng và độ bền như công bố. Sơn một lớp thì tuổi thọ vạch giảm và số liệu phát sáng theo màu không còn đúng.

Sau bao lâu thì cho xe chạy lại? Tuỳ mã. Dòng gốc dầu công bố khô bề mặt trên 10 phút nhưng khô hoàn toàn mất tới 12 giờ; mã Durgo chịu được đi lại sau 2–4 giờ. Thời tiết ẩm và nhiệt độ thấp đều kéo dài mốc này, nên khi lên kế hoạch đóng đường hãy cộng thêm biên an toàn.

Thi công dưới nắng gắt được không? Không nên — sơn khô quá nhanh dễ nứt màng. Nên làm lúc trời râm hoặc ca đêm, nơi thoáng khí.

Đặt số lượng lớn cho dự án cần gửi gì? Tổng mét dài vạch kèm chiều rộng hoặc tổng diện tích, loại bề mặt (bê tông hay nhựa đường), màu cần và khung giờ được phép đóng đường. Bộ phận kỹ thuật sẽ xác nhận mã sơn, định mức và tiến độ giao trước khi báo giá; đợt bảo trì nhỏ có thể đặt thẳng theo quy cách thùng có sẵn.